De haas en de schildpad

oktober 2015

Als kind las ik de fabel over de haas en de schildpad. Verrassend genoeg mocht ik dit verhaal als volwassene zelf ervaren toen ik voor het eerst pleitte voor een robuust DC-contract. Dit keer met het VK en Nederland in de hoofdrol. De transitie van DB naar DC begon in beide landen rond het jaar 2000. De Britten gingen te werk als de haas. Een snelle aanpassing gevolgd door een dutje, daarna weer een snelle aanpassing enzovoorts. De Nederlanders kwamen juist langzaam op gang, zoals de schildpad, door letterlijk over alle mogelijke en onmogelijke combinaties na te denken.

De meest recente etappe in deze politieke race is de hervorming van de uitkeringsfase. Tot voor kort moesten DC-deelnemers in beide landen een levenslange nominale lijfrente kopen bij pensionering. Maar tegenwoordig vindt bijna iedereen dat gepensioneerden ook in risicovolle assets moeten kunnen beleggen. Wat niet iedereen erkent is dat het bundelen van langlevensrisico het geheim achter een betaalbaar levenslang pensioeninkomen is. Voor een gepensioneerde op leeftijd zijn sterftewinsten de belangrijkste bron van pensioeninkomen.

Ervaringen in de Angelsaksische landen laten zien dat de meeste consumenten niet bereid zijn tot aankoop van producten die het langlevenrisico bundelen. Dit kan worden verklaard met inzichten uit de gedragseconomie. Als individuen onderschatten we hoe oud we worden. Bovendien willen we de controle die we denken te hebben over een pensioenpot niet opgeven. Daarnaast houden we van het idee geld door te geven aan onze kinderen, ondanks het feit dat de helft
die langlevenrisico niet bundelen, nog in leven is als hun spaarpot leeg is.

Vanuit een maatschappelijk perspectief lijkt het een goed idee om toe te staan financieel risico te nemen tijdens het pensioen en het bundelen van het langlevensrisico verplicht te stellen. In Nederland kwam SZW tot precies deze conclusie na een open discussie met pensioenexperts en academici. Toch deed
HM Treasury dat in het VK niet. Zij drukte hun ideologisch ‘laissez faire’ oplossing door zonder enig debat te voeren. Alle onderzoeken en praktische ervaringen die voor problemen konden zorgen, werden zo genegeerd.

Dus wie zal de race naar een robuust DC-pensioen winnen? Ik zet mijn pensioengeld in op de schildpad. Alhoewel, 20 jaar over de transitie doen is zelfs voor een schildpad erg langzaam.

Column Stefan Lundbergh

Pensioen, Bestuur en Management