COIN Re Food Security

Coin RE Food Security
Tete Mozambique, 2014

Joyce Phiri kon haar geluk niet op. Nadat ze haar hele leven had geworsteld als kleine boerin op het afgelegen platteland van Mozambique, vooral na het overlijden van haar man, toen ze er plotseling met zeven kinderen alleen voor stond, ging het haar nu eindelijk voor de wind. 

Het leven als boer in dit deel van de wereld was niet gemakkelijk. Met hard werken en veel doorzettingsvermogen had ze uiteindelijk haar ideaal waargemaakt om haar veld met tabak en andere voedingsgewassen uit te breiden. Inmiddels was tabak haar belangrijkste gewas, dat het hoognodige geld opleverde om in de behoeften van het gezin te voorzien. In de loop van het jaar moest echter ook voedsel worden geproduceerd om de monden te voeden, en de maïs die ze altijd plantte, groeide niet echt goed. Slecht zaad, gebrek aan kunstmest, of slechte weers- en teeltomstandigheden - het was allemaal van invloed op haar productie. Vaak ging de winst die ze maakte met de teelt en verkoop van tabak op aan de extra maïs die ze moest kopen om haar gezin te eten te geven. 

Afgelopen jaar werd haar echter kwaliteitszaad met een hoog opbrengstvermogen en kunstmest aangeboden, zowel voor de tabak als voor de maïs. In het verleden had ze vergelijkbare aanbiedingen bekeken, maar ze altijd afgewezen. Normaal gesproken werd het grondstoffenpakket verstrekt op krediet, dat dan met de verkoop van het product na de oogst moest worden afbetaald. Dat was prima wat betreft de tabak, want die verkocht toch wel en met een behoorlijke winst, zelfs in slechte jaren. Ze aarzelde echter sterk of ze dit ook voor maïs moest doen, aangezien ze vooral in slechte jaren amper genoeg kon produceren voor haar gezin. Dus als er droogte was, zou ze niet alleen extra voedsel moeten kopen voor haar gezin, maar ook nog eens de schuld voor alle grondstoffen, zoals zaad en kunstmest, moeten aflossen. 

Het verschil was in dit geval dat het zaad en de kunstmest iets extra's hadden: geen terugbetalingsverplichting in geval van droogte of misoogst, en de onmiddellijke beschikbaarheid van nieuw zaad als het gewas vroeg in het seizoen schade opliep. Dit betekende ook dat als de oogst zou mislukken ze de lening niet hoefde af te lossen, en toch aan zaad met een hoog opbrengstvermogen en kunstmest zou kunnen komen voor een goede start van het volgende seizoen. 

Ze had er lang en breed over gesproken met haar buren, vooral omdat ze had gehoord dat het optreden van droogte en misoogsten per satelliet zou worden gemeten. Dat klonk nogal ongeloofwaardig! De satelliet had echter wel nauwkeurig de slechte jaren 2001 en 1994 aangewezen, toen de droogte zeer plaatselijk was geweest. Daarom had ze besloten om, anders dan haar minder avontuurlijke buren, op het aanbod in te gaan. Wat voor haar de doorslag gaf, was dat ze het zat was om altijd maar amper rond te kunnen komen. En dit nieuwe aanbod leek het proberen waard. 

Het loonde de moeite! Dankzij het betere zaad en de kunstmest floreerde het gewas. Het was wel een leerproces. Zo was haar bijvoorbeeld uitgelegd dat ze niet vijf zaden in één gat moest stoppen en de planten verder uit elkaar moest zetten dan ze gewend was. Maar de tips van de technische adviseurs hadden wonderen gedaan. 

Terwijl haar buren de gebruikelijke 14 zakken hadden geoogst, had Joyce er maar liefst 49! Dit was 2 à 3 keer zoveel maïs dan ze ooit had weten te telen. Aangezien ze maar eenderde nodig had voor haar gezin, had ze tweederde van de oogst verkocht op de lokale dorpsmarkt, en nadat ze de lening had afgelost, was er genoeg over om het schoolgeld te betalen en een naaimachine te kopen – een droom die ze al heel lang koesterde. Met dit resultaat wist ze zelfs haar broer (die naar Maputo was getrokken om daar zijn geluk te beproeven, maar zonder veel succes) te overtuigen terug te keren en haar te helpen met de uitbreiding van de boerderij. 

Achtergrond 

Kleine boeren in ecologisch moeilijke gebieden met slechte infrastructuur, zoals in delen van Afrika, leiden vaak een marginaal bestaan, vanwege de vicieuze cirkel van zelfvoorzieningslandbouw en armoede. Kapitaaltekort leidt tot gebrek aan basisinvesteringen (bijv. in goed zaad, kunstmest of irrigatiesystemen), wat op zijn beurt weer een minimale productieopbrengst en winstderving tot gevolg heeft. Het resultaat is vaak dat de plattelandsbevolking het onzekere boerenbestaan opgeeft en naar de steden (gewoonlijk de sloppenwijken) trekt in de hoop op een beter leven. 

Er zijn pogingen gedaan boeren te helpen deze vicieuze cirkel te doorbreken, maar te vaak blijft schuldfinanciering om de basisgrondstoffen voor gewassen te bekostigen achterwege. De oorzaak hiervoor was meestal dat de financiering niet op tijd voor het plantseizoen beschikbaar was. Maar belangrijker nog: de boeren waren bang hun levensonderhoud in gevaar te brengen als ze een lening zouden opnemen, vanwege het mogelijk risico op droogte en misoogsten, en daardoor onaflosbare schulden. 

Oogstverzekering zou een oplossing kunnen vormen. Dit biedt de boeren garantie op kwijtschelding van schulden bij misoogsten door ongunstige weersomstandigheden en kan het aflossingsrisico voor de kredietverstrekker beperken. Als de leningen en het juiste grondstoffenpakket op tijd, dus voor het planten, worden verstrekt, en er tevens gedegen landbouwkundige basisadviezen worden gegeven, bestaat de mogelijkheid voor de boeren de vicieuze cirkel van armoede in één seizoen te doorbreken. 

Voor Cardano Development ligt de sleutel bij de ontwikkeling van een schaalbaar oogstverzekeringsproduct dat echt werkt. Veel andere bestaande pilots bieden het product aan op een manier die moeilijk kan worden opgeschaald, waarbij subsidies worden gebruikt om hoge bedrijfskosten op te vangen. Een indexverzekering, met als aanzet zeer precieze satellietgegevens en -metingen tegen een betaalbaar tarief, lijkt de eerste stap naar een oplossing. 

De tweede stap is dat het product alleen goed beheerd kan worden door kopers van de gewassen. Die staan al in contact met de boeren en kunnen hen het benodigde advies plus de juiste grondstoffen, zoals zaad en kunstmest, verstrekken. 

Tot slot zit, net als bij elk goed product, het venijn in de details. Het juiste meetpunt vinden om de verzekeringsuitkering te activeren vraagt om deskundig inzicht in het gewas. Daarnaast is expertise en inzicht in verzekeringen nodig om een juiste prijs voor het product te bepalen. Coin Re, het vehikel van Cardano Development voor dit product, heeft de inspanningen van een aantal spelers voor een succesvol pilot voor 17.000 kleine boeren in Mozambique gecoördineerd. Ze zijn nu klaar om het product op wereldwijde schaal te gaan inzetten.